Voor dezelfde isolatiewaarde heb je 8 centimeter resolschuim nodig of 15 centimeter vlas (bron: Milieu Centraal). Dat verschil laat zien waar het om draait als je isolatiematerialen vergelijkt. De vraag is niet welk materiaal het beste is, maar welk materiaal past bij de plek die je wilt isoleren. Heb je ruimte genoeg, dan isoleren glaswol, steenwol en EPS prima. Is de ruimte krap, dan kom je uit bij PIR, PUR of resol. En wil je de laagste milieubelasting, dan kom je vaak uit bij vlas of gerecyclede kleding.
Hieronder zetten we de gangbare isolatiematerialen naast elkaar op dikte, toepassing en milieu. Ze doen allemaal hetzelfde: ze remmen af dat warmte via dak, muur of vloer weglekt (zie ook wat is isoleren).
Isolatiematerialen vergelijken op dikte
Milieu Centraal adviseert voor een schuin dak een Rd-waarde van 3,8 of hoger. Hoe dik de laag dan moet zijn, verschilt sterk per materiaal (bron: Milieu Centraal, dakisolatie):
|
Isolatiemateriaal |
Soort |
Dikte voor Rd 3,8 |
|---|---|---|
|
Resol-hardschuimplaten |
Kunststof |
8 cm |
|
PIR- of PUR-hardschuimplaten |
Kunststof |
9 cm |
|
Glaswol of steenwol |
Mineraal |
14 cm |
|
EPS (piepschuimplaten) |
Kunststof |
14 cm |
|
XPS-platen |
Kunststof |
14 cm |
|
Warmtereflecterende folie met aluminium coating |
Kunststof |
14 cm |
|
Vlas, gerecycled katoen, houtvezel of cellulose |
Biobased |
15 cm |
De tabel toont twee groepen. Hardschuimplaten van PIR, PUR en resol halen de isolatiewaarde met zo’n 60 procent van de dikte. De rest zit dicht bij elkaar, rond de 14 tot 15 centimeter. Op een zolder kosten die extra centimeters leefruimte. Milieu Centraal noemt PIR- en resolplaten daarom als oplossing bij weinig ruimte onder het dak.
Soorten isolatiemateriaal: mineraal, kunststof en biobased
Milieu Centraal deelt isolatiemateriaal in naar grondstof. De drie groepen die je het vaakst tegenkomt zijn mineraal, kunststof en biobased. Glaswol, steenwol en EPS zijn de meest gebruikte materialen. PIR, PUR en resolschuim kom je ook veel tegen.
- Minerale wol: steenwol is gemaakt van vulkanisch gesteente, glaswol van glasscherven en zand. Je koopt het als deken, als halfharde plaat of als vlokken om in te blazen. Volgens Milieu Centraal is steenwol goed recyclebaar en glaswol voor 100 procent.
- Kunststofschuim: EPS, XPS, PIR, PUR en resol. EPS (piepschuim) wordt gemaakt van aardolie, maar bestaat ook in een variant op basis van melkzuur die biofoam heet. PIR is volgens Milieu Centraal minder brandbaar dan PUR.
- Biobased materiaal: vlas, gerecycled katoen, houtvezel en cellulose. Je hebt er iets meer dikte van nodig. Vlasplaten en gerecyclede kleding krijgen van Milieu Centraal de score beste keuze voor het schuine dak. Ook hennep en schapenwol vallen onder eco-isolatie, al raadt Milieu Centraal schapenwol af.
Binnen de kunststofgroep lijken PUR en PIR het meest op elkaar. PIR brandt minder snel en is volgens onze vergelijking van PUR en PIR ook drukvaster. Bij dezelfde dikte isoleert het net iets beter.
Welk isolatiemateriaal past bij welke plek
Milieu Centraal noemt vier vragen die de keuze bepalen. Is je vloer van hout of beton? Is de kruipruimte vochtig? Moet je op het platte dak kunnen lopen, zodat het materiaal drukvast moet zijn? En hoeveel ruimte heb je? Per plek komt dat zo uit:
|
Plek |
Geschikte materialen |
Let op |
|---|---|---|
|
Schuin dak, binnenkant |
Dikke laag glaswol of steenwol; PIR- of resolplaten als je weinig ruimte wilt verliezen; vlasplaten of gerecyclede kleding als milieukeuze |
Dampremmende laag aan de warme kant |
|
Plat dak |
Drukvaste platen onder of op de dakbedekking |
Altijd door een professioneel bedrijf |
|
Spouwmuur |
EPS-parels (wit of grijs), biofoam-parels, glaswolvlokken |
Altijd door een gespecialiseerd bedrijf |
|
Vloer, onderkant |
Thermoskussens, vlasplaten |
Gespoten PUR alleen via een gecertificeerd bedrijf |
Bron: Milieu Centraal, isolatiemateriaal kiezen en de pagina’s over dak- en spouwmuurisolatie.
Schuin dak en zolder
Gebruik je de zolder als slaap- of werkkamer, dan isoleer je het dak en niet de zoldervloer. Een dikke laag minerale wol is daar de gangbare keuze. Wil je geen leefruimte inleveren, dan haal je met PIR- of resolplaten dezelfde isolatiewaarde met een dunnere laag. Milieu Centraal raadt aan isolatiemateriaal met het KOMO-keurmerk voor dakisolatie te kiezen.
Plat dak
Een plat dak isoleer je van buitenaf, met platen onder een nieuwe dakbedekking of erbovenop. Moet je op het dak lopen, dan kies je een drukvast materiaal. PIR is een van de gangbare materialen voor een plat dak. Milieu Centraal raadt af om dit zelf te doen, omdat de kans op vocht en houtrot groot is. Het dak wordt door de isolatie hoger. De dakrand moet daarna minstens 10 centimeter hoog zijn. Hoe je dat met een dunne laag oplost, staat in plat dak isoleren met weinig ruimteverlies.
Spouwmuur
Bij een spouwmuur kies je geen plaat, maar een vulling. Een isolatiebedrijf blaast of spuit het materiaal van buitenaf in de spouw. EPS-parels en glaswolvlokken zijn de gangbare opties, naast PUR-schuim, dat we met de andere twee vergelijken bij keuzes bij spouwmuurisolatie.
Vloer
Heb je een kruipruimte die hoog genoeg is, dan isoleer je de onderkant van de vloer. Thermoskussens en vlasplaten hebben daar volgens Milieu Centraal een betere milieuscore dan gespoten PUR. Kies je toch voor gespoten PUR, een van de soorten purschuim, schakel dan een gecertificeerd bedrijf in. Geen kruipruimte? Dan kom je bij isolatie boven op de vloer uit, met de opties uit vloerisolatie zonder kruipruimte.
Milieuscore en gezondheid per isolatiemateriaal
Elke vorm van isolatie bespaart meer energie dan het kost om het materiaal te maken. Bij dakisolatie is die energie volgens Milieu Centraal vaak al binnen een half jaar terugverdiend. Toch zijn er verschillen:
- Beste keuze voor het schuine dak: vlasplaten, gerecyclede kleding en warmtereflecterende folie.
- Afrader: schapenwol. De uitstoot van broeikasgassen is 20 keer zo hoog als die van steenwol of glaswol bij dezelfde Rd-waarde. Milieu Centraal maakt één uitzondering voor schapenwol van de Oostenrijkse fabrikant Isolena.
- Afrader: UF-schuim (ureum-formaldehydeschuim) in de spouw. GGD’en kregen meldingen van gezondheidsklachten en raden het af. Sinds 1 april 2026 krijg je er geen ISDE-subsidie meer voor (bron: RVO).
- Gespoten PUR-schuim onder de vloer: de kans op klachten is volgens de Gezondheidsraad onwaarschijnlijk als het goed wordt aangebracht. Een gecertificeerd bedrijf volgt de wettelijke voorschriften.
Volgens Milieu Centraal zijn twee dingen belangrijker dan de milieuscore. Kies een goede isolatiewaarde en laat het materiaal goed aanbrengen. Dan isoleert het beter en gaat het langer mee.
Isolatiewaarde lezen: lambda, Rd en Rc
Bij isolatiemateriaal kom je drie waarden tegen. De lambdawaarde zegt hoe goed het materiaal zelf warmte geleidt: hoe lager, hoe beter het isoleert. De Rd-waarde is de warmteweerstand van het isolatiemateriaal: hoe hoger, hoe beter. Voor je keuze is de Rd-waarde het handigst. Daarmee leg je materialen van verschillende dikte naast elkaar, zoals in de tabel hierboven. De Rc-waarde gaat over de hele constructie, dus het dak of de muur inclusief het isolatiemateriaal. Ook de U-waarde en de K-waarde horen bij de belangrijke termen bij isolatie.
Ga je voor subsidie, check dan vóór de aankoop of het product op de meldcodelijst isolatiematerialen van RVO staat. Die lijst noemt ook de minimale dikte waarmee een product de vereiste isolatiewaarde haalt (bron: RVO, ISDE isolatiemaatregelen).
Eerst de plek, dan het materiaal
Het beste isolatiemateriaal bestaat niet los van de plek. Begin daarom bij drie vragen. Hoeveel ruimte heb je? Moet het drukvast of vochtbestendig zijn? En doe je het zelf of laat je het doen? Valt er daarna nog iets te kiezen, laat dan de milieuscore de doorslag geven. Op een zolder waar elke centimeter telt wint PIR of resol. In een kruipruimte met ruimte genoeg is een vlasplaat of thermoskussen de betere keuze voor het milieu.